84-ta rocznica utworzenia Karnej Kompanii Kobiet KL Auschwitz-Bor/Budy 25 czerwca br. upłynęła 84-ta rocznica utworzenia Karnej Kompanii Kobiet KL Auschwitz-Bor/Budy. W tym dniu przed historycznym budynkiem, Miejscem Pamięci, w którym zakwaterowano kobiety – więźniarki przybyłe z obozu
KL Auschwitz, odbyły się główne uroczystości, organizowane przez Fundację Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau. Poprzez symboliczne złożenie kwiatów i zapalenie zniczy, jak co roku, w tym miejscu, uczczono pamięć o tych wydarzeniach, mówiących o powstaniu podobozu KL Auschwitz Frauenstrafkompanie Bor/Budy. Po uroczystościach wewnątrz budynku na czasowej wystawie pokazaliśmy oryginalne listy obozowe i dokumenty Pana Edmunda Szewczyka więźnia nr 1498. Przybył on do obozu KL Auschwitz w jednym z pierwszych transportów latem 1940 roku – o czym więcej
piszemy poniżej.
Podczas uroczystości zostały złożone kwiaty i zapalone znicze przez: w imieniu Posła na Sejm RP Pana Łukasza Kmity Dyrektor Biura Poselskiego Pan Mateusz Urbański, w imieniu Wojewody Małopolski Pana Krzysztofa Jana Klęczara Pani Joanna Florkiewicz-Kamieniarczyk Dyrektor Wydziału Rewaloryzacji Zabytków Krakowa i Dziedzictwa Narodowego Urzedu Wojewódzkiego w Krakowie, w imieniu Zarządu Województwa Małopolskiego wiązankę złożył Pan Dariusz Gawęda Zastępca Dyrektora Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, w imieniu Powiatu Oświęcimskiego Pani Teresa Jankowska Wicestarosta Oświecimska, w imieniu Gminy Brzeszcze i Rady Miejskiej w Brzeszczach Zastępca Burmistrza Pan Łukasz Kobielusz wraz z Wiceprzewodniczącym Rady Miejskiej w Brzeszczach Panem Jackiem Wawro oraz Radnymi Panem Krzysztofem Bieleninem i Panem Maciejem Puzoń, w imieniu Gminy Oświęcim Zastępca Wóta Gminy Oświęcimi Pan Rafał Zielińśki, Konsul Generalny Niemiec Pan Holger Mahnicke wraz z małżonką Panią Kerstin Mahnicke, w imieniu Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau Pani dr. Wanda Witek-Malicka i Pan dr. Jacek Lachendro, w imieniu Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie Zastepca Dyrektora Pan dr. Michał Wenklar, Wojskowe Centrum Rekrutacji w Oświęcimiu – Pani podporucznik Katarzyna Chajdas i Pani kapral Natalia Herma,w imieniu Miedzynarodowego Domu Spotkań Modzieży w Oświęcimiu Pani Dyrektor Joanna Kleczar-Deodat wraz z delegacją, w imieniu Ośrodka Kultury w Brzeszczach Pani Magdalena Pirów, w imieniu Samorządu Osiedlowego nr 5 Pan Maciej Puzoń i Pan Mateusz Wełna. Organizator dzisiejszych uroczystości Prezes Fundacji Agnieszka Molenda-Kopijasz oraz Burmistrz Brzeszcz Radosław Szot. Zabezpieczenie techniczno – medyczne dzięki OSP Brzeszcze Bór.
Jak podają materiały źródłowe powstanie Karnej Kompanii Kobiet wiązało się bezpośrednio z ucieczką 24 czerwca 1942 roku z komanda kobiecego KL Auschwitz polskiej więźniarki Janiny Nowak. Niemcy, by zaostrzyć dyscyplinę, zastosowali odpowiedzialność zbiorową. Wszystkim 200-tu kobietom z jej komanda ogolono głowy, a samo komando przekształcono w karną kompanię i 25 czerwca wraz z 200- stoma Żydówkami różnych narodowości wśród których były, Słowaczki, Rosjanki, Ukrainki, Jugosłowianki, Czeszki oraz Niemki odesłano do nowo utworzonego karnego podobozu w Borze/Budach. Więźniarki karnego komanda bez względu na pogodę czy porę roku pracowały przy pogłębianiu oraz oczyszczaniu brzegów pobliskich stawów z sitowia oraz tataraku, pracowały w lesie przy wyrębie drzew. Wykonywały także większość prac rolniczych na okolicznych polach. Ciężkie warunki pracy oraz okrutne traktowanie przez więźniarki funkcyjne dla wielu kończyło się śmiercią. W drugiej połowie sierpnia 1942 r. część komanda kobiet przeniesiono do obozu żeńskiego w KL Birkenau. Po niespełna dwóch miesiącach od utworzenia karnego podobozu było to 137 polskich więźniarek – tyle zdołało przeżyć z 200 skierowanych kobiet z pierwszego transportu do karnej kompani w czerwcu. Ostatecznie w marcu 1943 r. karne komando kobiece zostało przeniesione do obozu kobiecego w KL Birkenau, a w miejscu Karnej Kompanii Kobiet utworzono podobóz kobiecy KL Auschwitz Frauenlager Bor/Budy. Na czasowej wystawie znajdującej się w budynku pokazaliśmy dziś oryginalne listy obozowe i dokumenty Pana Edmunda Szewczyka więźnia nr 1498. Przybył on do obozu KL Auschwitz w jednym z pierwszych transportów latem 1940 roku Edmund Szewczyk urodził się w 1914 r. w Wyrach. We wrześniu 1939 r. uczestniczył w kampanii wrześniowej. W 1940 r. za harcerską działalność konspiracyjną hitlerowcy aresztowali go i osadzili w areszcie miejskim w Chorzowie. Wkrótce potem został deportowany do Auschwitz. l3 sierpnia 1940 roku trafia do obozu transportem 27 więźniów z rejencji Katowickiej. Otrzymał wtedy obozowy numer 1498. Transport, w którym przyjechał był jednym z pierwszych niemieckich transportów Polaków do KL Auschwitz. Został zwolniony z obozu w styczniu 1942 r. Rozpoczął pracę zawodową w Świętochłowicach w „Osmag” werk Eintrachthütte, gdzie w maju 1943 roku Niemcy założyli kolejny podobóz KL Auschwitz. Po wojnie aktywnie uczestniczył w podejmowaniu działań na rzecz upamiętniania Polaków w KL Auschwitz. Pan Szewczyk był uhonorowany Krzyżem Oświęcimskim i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł w lipcu 2012 roku w wieku 97 lat. Listy wraz z dokumentami zostały nam przekazane w ubiegłym roku przez Dr. Marka Stobińskiego. Do tej pory ich nie pokazywaliśmy i dziś po raz pierwszy zostały zaprezentowane szerszemu gronu ludzi.
Dr. Marek Stobiński, filantrop, kolekcjoner, pasjonat historii. Od kilkunastu lat wspiera działalność naszej Fundacji i jest mocno zaangażowany w naszą pracą. Marek Stobiński od lat mieszka w Bexhill on sea w angielskim East Sussex i jako wybitny i wysokiej klasy specjalista z zakresu medycyny, pracuje w kilku angielskich szpitalach. Mimo tak aktywnego zawodowo trybu życia każdą wolną chwile poświecą badaniu i dokumentowaniu historii obozu KL Auschwitz, Martyrologi i Holokaustu. A także zajmuje się poszukiwaniem głownie poza granicami Polski oryginalnych przedmiotów i pamiątek z tym tematem związanych. Dzięki jego zaangażowaniu trafiają one potem z powrotem do Polski pod opiekę naszej Fundacji.
Dzięki jego prywatnej woli nasze zbiory przez lata wzbogaciły się o kilkaset oryginalnych przedmiotów związanych z Funkcjonowaniem Kompleksu Byłego Niemieckiego Nazistowskiego Obozu Koncentracyjnego i Zagłady KL Auschwitz-Birkenau.
Dziś prezentowane obozowe listy pochodzą z wczesnego funkcjonowania obozu KL Auschwitz i zostały nadane z bloku 39 w którym Edmund Szewczyk jako wiezień był osadzony a pozostałe dokumenty pochodzą z okresu okupacji ale już z czasów po jego zwolnieniu z obozu z lat 1942- 1943. Poniżej wykaz tych dokumentów przekazanych przez dr. Stobińskiego do zbioru pod opieką naszej Fundacji. Całość zbioru pokazuje także trudne losy Ślązaków podczas niemieckiej okupacji bo Pan Szewczyk zarówno przed wojna jak i podczas niemieckiej okupacji ai do końca życia był Polakiem i Ślązakiem. I także właśnie za tą Polskość i umiłowanie Śląska został osadzony jako wiezień w KL Auschwitz.
– informacyjne pismo niemieckiego pracodawcy Konigslaura Hutten z początków niemieckiej okupacji gdzie pracował przed aresztowaniem, do rodziny Pana Szewczyka w sprawie prób i niemożności pomimo wstawiennictwa niemieckiej dyrekcji zakładu zwolnienia go z KL Auschwitz, jak to zawarto w tym niemieckim dokumencie „ Edmund Szewczyk będąc więźniem obozu Auschwitz nadal uparcie twierdzi ze jest Polakiem co w tej sytuacji uniemożliwia dokonania jego zwolnienia z obozu”. Dokument jest
wydany z datą wrzesień 1940 rok.
– oryginalna kartka pocztowa/druk obozowy z nadrukowaną informacją co i ile można wysyłać w paczkach do więźniów a czego nie można im posyłać, wysłany do rodziny z grudnia 1940 roku (w obozie można było wysłać tylko dwie i otrzymać także tylko dwie pocztówki jednego miesiąca)
– oryginalny druk listowy obozu KL Auschwitz wysłany do rodziny w lutym 1941 roku (można było wysłać tylko dwa i otrzymać także tylko dwa listy jednego miesiąca)
– oryginalna koperta obozowa KL Auschwitz na list wysłany do rodziny z 1941 roku (można było wysłać tylko dwa i otrzymać także tylko dwa listy jednego miesiąca)
– oryginalny druk „Mitgliederkrankenschein” „OSMAG”Eintrachhutte (zaświadczenie ubezpieczenia zdrowotnego zakładowego funduszu ubezpieczeniowego) z zakładu gdzie pracował po zwolnieniu z obozu KL Auschwitz.
– Trzy oryginalne druki Gehaltsabrechnungszettel z lat 1942-1943 „OSMAG”Eintrachhutte ( kwity/druki wypłaty) z zakładu gdzie pracował po zwolnieniu z obozu KL Auschwitz.
Po zakończeniu upamiętnienia pożegnaliśmy dziś naszych Przyjaciół czyli Konsula Generalnego Niemiec Pana Holger Mahnicke wraz z małżonką Panią Kerstin Mahnicke, Pan Konsul z końcem czercwa kończy trzyletnią służbę dyplomatyczną w Polsce i wraca do Niemiec.
…. JEŚLI AUSCHWITZ UZNAĆ ZA PIEKŁO, TO BOR/BUDY BYŁY JEGO NAJNIŻSZYM KRĘGIEM ….
